Blik op ethiek

woordenboek ethiek
2 comments

Zoeken of vinden?

Na een heerlijke tijd thuis ben ik alweer een tijdje met hernieuwde energie aan de slag. Nu al meer dan 5 jaar werk ik onder de naam Blik op ethiek. Een naam die past bij wat ik doe, maar ook een naam die vaak vraagt om wat uitleg. Vaak krijg ik te horen dat banken/zorgorganisaties/farmaceuten/vul verder zelf maar in ‘inderdaad nog wel wat ethiek kunnen gebruiken’. En daarmee wordt bedoeld: ‘Fijn dat je hen eens gaat vertellen hoe je dan wél goed handelt..!’. Het eerste wat ik daarom vertel is dat ik mensen in organisatie niet zeg hoe zij zouden moeten handelen. Het is niet mijn werk om te bepalen wat goed is of niet om te doen. Het is al helemaal niet mijn werk om ervoor te zorgen dat medewerkers nooit meer buiten hun boekje gaan of de gedragscode zullen naleven. In de volksmond wordt ethiek en (niet) ethisch handelen vaak wel gebruikt om aan te geven of je iets wel of niet door de beugel vindt kunnen. We vinden ergens iets van! Voor mij gaat ethiek alleen juist níet over ‘iets vinden’, maar gaat ethiek over ‘iets zoeken’.

Verheldering
Onze normen en waarden samen vertellen ons iets over onze moraal. De moraal is het geheel van opvattingen over het goede leven: (ongeschreven) afspraken die we met elkaar en met onszelf hebben gemaakt over wat wij ‘het goede’ vinden.

In de ethiek bevraag je deze moraal. Ethiek gaat over het stellen van vragen: het bevragen van het “zo doen we het gewoon….” Ethiek is de reflectie op ons handelen en het zoeken naar hoe je bepaalt wat goed handelen is. En dat is – zeker in de praktijk – lastig…

In de ethiek gaat het dus niet zozeer over wat je goed of fout gedrag vindt. In de ethiek vind je nog even niks. Want zodra je iets vindt, gaat het niet meer over ethiek maar bepaal je je moraal. Lastige begrippen die in de spreek- en schrijftaal vaak door elkaar gehaald worden. Dus: ethisch handelen is het blijvend reflecteren op de moraal: zoeken. (Im)moreel handelen is handelen volgens datgene wat wij als goed of als slecht bestempelen: vinden.

Blik op ethiek
Terug naar de eerste zin: Mijn bedrijf heet Blik op ethiek. En ik vind óók dat organisaties ‘inderdaad nog wel wat ethiek kunnen gebruiken’! Om als organisatie nog meer te durven zoeken: te vertragen om samen zinnige inzichten te genereren, vragen te stellen, aannames te expliciteren, de dialoog op gang te brengen, dilemma’s deelbaar en bespreekbaar te maken. Hoe werken jullie samen? Waar werken jullie aan? Hoe ga je met je klanten om? En vooral ook: waarom doen jullie het zo? Om uiteindelijk waardevoller en fijner met elkaar samen te kunnen werken.

En ik, ik zoek graag met je mee 😉

2 Comments

  1. Elisa Hoeijmakers-Kruiper |

    Hoi Antoon, Dank voor je reactie. Lastig om daar in een paar zinnen wat over te schrijven. Een paar dingen: ik denk dat er binnen de ING de dialoog gevoerd zou moeten worden over hoe de bank (als onderdeel van de bancaire sector) zou willen handelen in een maatschappelijke context. En deze dialoog zou zich moeten richten op het zoeken en nog niet zo zeer op het vinden: waar sta je voor als bank, wat vind je als bank belangrijk, welke waarden vind je als bank belangrijk én wat versta je onder deze waarden. Natuurlijk moet de bank daarnaast uiteraard voldoen aan de juridische context, maar dat is een andere context dan de ethische dimensie. Groet, Elisa

  2. Antoon |

    Dank je Elisa, interessant. Mooi: “in ethiek vind je nog even niks”. Hoe kijk vanuit dat perspectief op de witwas kwestie bij ING?