Blik op ethiek

Schermafdruk 2018-09-04 14.45.232
0 comments

Ben jij reiziger of toerist? Over onze zoektocht naar authenticiteit.

Je kent het vast wel: of het nu in Toscane is, de Algarve of IJsland, eenmaal aangekomen op je vakantiebestemming ga je vast en zeker op zoek naar de mooie, echte plekjes in de buurt. De plekjes waar de locals komen. Die plekjes die anderen nog niet ‘ontdekt’ hebben of die plekken die zó mooi en authentiek zijn dat je er wel geweest moet zijn eer je huiswaarts keert.

Foto boven de bank
In de documentaire Fraiming the other wordt deze zoektocht naar authenticiteit ontzettend goed weergegeven. We volgen Nell die een bezoek brengt aan de Mursi stam in Ethiopië. De Mursi stam staat bekend om de vrouwen die in hun lip een grote plaat dragen. Hun lip is zover uitgetrokken dat er een grote plaat in past. En dit, dit is nu juist iets wat Nell graag op de foto zet voor thuis. Waar de plaat eerst alleen werd gebruikt voor speciale gelegenheden en alleen werd gedragen tijdens het opdienen van het eten, doen vrouwen de plaat – die nu voor de gelegenheid ook gedecoreerd is – ook in wanneer toeristen als Nell komen. En er moet per foto worden betaald. Rituelen zijn verworden tot waar, authenticiteit is verworden tot waar. En Nell? Die heeft haar foto voor boven de bank.

Zijn wij wat kwijt?
Waarom zijn we dan toch zo op zoek naar het ‘ware, pure, echte leven’? En waarom lijkt zich dit ‘echte’ leven zich overal te bevinden behalve thuis? Waarom zijn we zo op zoek naar echtheid elders? MacCannell schrijft hier over dat juist  dit soort échte ervaringen elders ons weer het kinderlijke gevoel geven van iets ‘nieuws ontdekken’, alsof je met je neus strak tegen het spreekwoordelijke glas een nieuwe wereld ontdekt. Het houdt je levend, het zorgt voor de sprankeling. Een nieuwe wereld voor iemand, die ontdekt wat door duizend andere mensen al ontdekt is. Én wat iemand graag wilde zien, ómdat zoveel anderen het al ontdekt hebben.

Of zou het zijn dat wij als moderne mens iets zijn verloren en ernaar op zoek gaan in de vrije tijd? Dat we alles wat authentiek of daar naar riekt opsnuiven, in tegenstelling tot ons eigen dagelijkse leven dat we als niet voldoende, als niet authentiek, als niet echt wordt beschouwd? Geeft het reizen, de ervaringen die we opdoen ons niet een bepaalde status. Ons een bepaalde authenticiteit die we als we thuis zouden blijven niet zouden hebben?

“Kijk eens waar ik ben geweest!”
“Kijk eens hoe ik mij onttrek aan de wegen die ‘normale’ toeristen afleggen en mijn eigen weg ga naar juist die plekjes waar niemand komt.”? Iemand voor toerist uitmaken zou dan haast beledigend zijn voor de real traveler. Het reizen geeft ons een mogelijkheid om het ergens over te hebben, geeft ons een mogelijkheid om een eigen identiteit te ontwikkelen. Geeft de mogelijkheid om te kunnen laten zien waarin jij je nu specifiek onderscheid van de massa, van wat anderen doen.

De zoektocht naar authenticiteit elders is als je het zo bekijkt niet een zoektocht naar de authenticiteit van anderen, maar eerder naar die van onszelf.

Waar reizen we vandaan?
Ruud Welten vraagt zich in de Groene Amsterdammer dan ook af of de vraag waar de reiziger zich van ontvlucht niet een veel interessantere vraag is dan de vraag wat het reizen ons heeft gebracht, waar we nog graag naar toe zouden gaan. Als je het hebt over authenticiteit zegt wellicht de reden van vertrek meer over iemand dan de bestemming of de ervaringen aldaar.

Wat is het, dat maakt dat we onszelf moeten ontvluchten tot in de kleinste uithoeken van de wereld?”(Ruud Welten)

Wat niet reizen ons brengt
Wat komen we onder ogen als we thuis zouden blijven? Wat zou níet op reis gaan ons brengen?  Wellicht kunnen we, terug thuis na een goede vakantie, onszelf in de komende weken eens thuis terugtrekken: niet elders, niet daar waar het echte leven zich zou bevinden, maar thuis aan de keukentafel of op zolder. Om onszelf de vraag stellen wat maakt dat we zo graag op reis gaan. Wat we zoeken op reis én wat we ontvluchten, hier thuis.

———————————————————————————————————————————————————————————————–

Brongebruik 
Voor dit stuk heb ik gebruik gemaakt van de volgende bronnen. Tevens super interessant om te lezen, als je meer over dit onderwerp wilt weten.

-MacCannell, D (1973) ‘Staged Authenticity: Arrangements of social space in Tourist Settings’ In. American Journal of Sociology, 79 (3)
-Welten, R (2012) Het ware leven is elders: toerisme In: Klerx, H & Hinten-Nooijen,A (red) (2012) ‘Lust & Het Goede Leven: filosofische verkenningen. Valkhof Pers
-Welten, R (2018) Wat ontvlucht u deze zomer? In: De Groene Amsterdammer nr. 28 (2018)

De documentaire ‘Framing the other’ is in 2011 gemaakt door Ilja Kok en Willen Timmers (I Camera YOU Productions). De foto is een still uit de documentaire.

Comments are closed.