Blik op ethiek

BLOG

vraag - kerstboom
0 comments

Welke vraag durf jij niet te stellen?

Als je bij jezelf nadenkt welke vraag jij niet durft te stellen aan een collega, welke vraag komt er dan bij je op?

Heb je ‘em?

Waarom stel je juist deze vraag nooit? Waarschijnlijk vind je jouw vraag ongepast. Je vraag snijdt een onderwerp aan dat je als niet normaal ervaart in een werkcontext. Jouw abnormale vraag mag dan een vreemde eend in de bijt zijn, hij vertelt ons wel iets. Hij zegt ons iets over dat wat wij wél normaal vinden. Het vertelt ons iets over onze normen: een set van algemeen geaccepteerde, vaak ongeschreven, regels over wat wij als normaal bestempelen. ‘Dit is hoe wij dingen doen, zo gaan we met elkaar om, dit is wat wij acceptabel gedrag vinden’.

Maar juist die vragen die je eigenlijk niet hoort te stellen, die vragen die de norm bevragen zijn oh zo waardevol.

Welke waarde zit er in het stellen van de nooit gestelde vraag?
Het bevragen van datgene wat wij als normaal beschouwen, stelt dus ter discussie wat wij als normaal beschouwen. En dat is soms erg goed. Want sommige dingen vinden we bij nader inzien toch niet zo goed, ook al zijn ze normaal en gangbaar. Zo kwam laatst DELA in het nieuws omdat deze uitvaartorganisatie vingerafdrukken van overledenen zou hebben afgenomen zonder toestemming van de nabestaanden. Later kwam in het nieuws dat medewerkers hun eigen vingerafdrukken (in plaats van die van de overledene) zouden hebben gebruikt voor herinneringssierraden. In het programma Radar vertelde een medewerker dat de eerste keer erg rot voelde, maar omdat het vaker gebeurde voelde het steeds normaler. Degene voelde zich er ook steeds minder rot over. De normale gang van zaken bevragen kan ons dus wel heel wat opleveren: het kan ons nieuwe inzichten geven, zaken openbreken en houdt ons op koers.

Ongemak
Hoe ongemakkelijk het ook kan zijn, je zou die vraag die jij hebt bedacht nu wel eens kunnen stellen. Niet zozeer om een antwoord te krijgen, maar eerder om met elkaar het gesprek aan te gaan over ‘de normale gang van zaken’. Wat vertelt het ons dat we deze vraag nooit stellen? Zijn dit misschien dingen zijn die we door de tijd heen, in de waan van de dag, als normaal zijn gaan beschouwen terwijl we ze eigenlijk helemaal niet zo normaal vinden?

Welke vraag ga jij een tijdje met je meedragen? Welke vraag laat jij even sudderen en hang jij spreekwoordelijk in de kerstboom ter reflectie?

cover-Phronèsis-2_Fotor
0 comments

Interview Phronesis – Hogeschool voor Toegepaste Filosofie

Vorig jaar verscheen er een interview met mij in het blad ‘Phronesis‘: tijdschrift voor toegepaste filosofie uitgegeven door de Hogeschool voor toegepaste filosofie. Hannah Achterbosch sprak met mij over mijn werk als toegepast filosoof. Ik vertelde haar over mijn start met Blik op ethiek en wat ik wil bereiken: dat ik wil bijdragen aan moedige mensen die weten waar ze voor staan én daar naar durven handelen. Waar organisaties mij nog wel eens vragen naar één vaststaand antwoord of naar het creëren van een collectieve moraal, vertelde ik Hannah dat ik binnen organisaties juist het niet-weten wil brengen.  Om vanuit een collectieve zoektocht naar goed handelen te werken aan een mooie en betekenisvolle werkplek, waarin het normaal is om te reflecteren op je eigen moraal en gedrag en dat van een ander.
                                         Interview lezen

luisteren
0 comments

Tegenmoed, organisaties en het andere verhaal

Deel twee over tegenmoed: voortgekomen uit een foto uit de krant met de waarschuwing voor ‘tegenmoed komende fietsers’. Waar ik in mijn vorige stuk inging op tegenmoed in ons eigen leven, onderzoek ik in dit stuk het toelaten en organiseren van tegenmoed in organisatieverband. Vrijmoedig spreken (het Griekse begrip parrhesia) binnen een organisatie vraagt misschien nog wel meer van de toehoorder dan van de spreker…

Spreken én luisteren
Het tonen van moed gaat eigenlijk altijd over degene die spreekt: er staat wat op het spel voor degene die zijn of haar mond opentrekt. Wat gezegd wordt, wordt vaak niet in dank afgenomen of er kunnen zelfs consequenties aan verbonden worden. Dan tóch wat zeggen noemen we dan ook vaak moedig. Toch vergeten we hierbij dat er naast een spreker ook een toehoorder is: en echt luisteren naar het verhaal vraagt net zo goed moed.

Het andere verhaal toelaten
Meestal zijn we op zoek naar verhalen en theorieën die we al kennen. Dit sterkt ons eigen verhaal, ons eigen denken en geeft ons zekerheid: we zien het goed, we zijn op de goede weg. Het vraagt moed om een ánder verhaal toe te laten, om een ander verhaal aan te horen en te willen begrijpen. Vrijmoedig spreken vraagt dus moed van de spreker, maar zeker ook van de toehoorder: de moed om je bestaande verhaal los te laten. Of dat nu gaat om een strategie, koers, manier van werken of manier van denken.

Desorganisatie
Dit loslaten van het bestaande verhaal is lastig en gaat gepaard met onzekerheid. Immers: dat wat je altijd hebt gedacht, de manier waarop je altijd hebt gewerkt, stelt iemand ter discussie. En als jij echt luistert en openstaat voor dit verhaal, stel jij het dus zelf ook ter discussie. Je zet je eigen verhaal even op zij. Mensen vrijmoedig laten spreken in je organisatie houdt daarmee in dat je desorganisatie toelaat. Het andere verhaal ontwricht: het zet conventies, gewoonten, ziens- en werkwijzen in een ander licht. Het brengt daarmee onzekerheid met zich mee. En daar houden we met z’n allen niet zo van. Als je het belangrijk vindt om een ander verhaal toe te laten in je organisatie, vraagt dit dus net zo zeer wat van jou als toehoorder als van de spreker. Het kan je wel veel brengen: nieuwe inzichten, een slimmere manier van werken, een mooiere organisatie, zinniger werk, prettigere werkverhoudingen, …

Toelaten van een ander verhaal
Heel klein kun je hier mee beginnen door nu juist degene die altijd als eerste kritisch is te vragen om mee te denken. Of vraag iemand van een totaal andere afdeling mee te denken met jouw uitdaging. Of drink eens een kop koffie met een medewerker zonder bij voorbaat het onderwerp vast te stellen. Zo kan er een gesprek ontstaan en komen er wellicht dingen boven tafel die anders niet boven zouden komen.  Je kunt het bovenstaande ook nog breder trekken: vraag eens iemand uit een totaal andere branche om eens een dagje mee te lopen. Zo haal je letterlijk andere geluiden binnen in je organisatie en kun je kennis, ideeën, tegengeluiden ophalen die zinvol en betekenisvol kunnen zijn.

Structureel ruimte maken voor moed
In breder verband kun je ook structureel ruimte maken voor het andere verhaal: je kunt samen met je medewerkers bouwen aan een klimaat waarin aandacht is voor de morele component van zakendoen (naast de vaak gebruikte juridische component). Het ontwikkelen en oefenen van een socratische houding is hierbij ontzettend belangrijk: het samen zoeken naar het weten, vanuit het niet-weten. Dit betekent dat je je eigen verhaal opzij moet kunnen zetten en je in eerste instantie gericht bent op het bevragen en willen begrijpen van iemand anders zijn verhaal. Het streven naar een dialoog in plaats van een discussie is hierbij ontzettend belangrijk.

En toch… is tegenmoed ook níet te organiseren. En gelukkig ook maar: tegenmoedig zijn kun je niet reduceren tot een spui uurtje op vrijdagmiddag of stoppen in een procedure. Dat gaat in tegen het onbedoelde, onverwachte en bovenal vrije karakter van tegenmoedig zijn.

———————————————————————————————————————————————————————————————–

Bronnen en verder lezen:

Harris, H. (2003). ‘Enhancing the independence of supervisory agencies: the development of courage’. Business Ethics: A European Review 12(4): 369-377

Vandekerckhove, W & Langenberg, S. Can we organize courage? Electronic journal of business ethics and organization studies (EJBO), februari 2012

tegenmoed
0 comments

Tegenmoed laat het vraagteken toe

Alweer een tijdje geleden zag ik bovenstaande foto in de Volkskrant. Hilarisch om dit bord tegen het lijf te fietsen lijkt mij zo! En deze royale taalfout zorgt daarnaast ook voor een nieuw woord, een mooi woord als je het mij vraagt. Tegenmoed: Omdat het moedig is om een ander geluid te laten horen, hardop te durven twijfelen, tegen de norm in te spreken en in te gaan. Omdat het moedig is om het tegengeluid, het vraagteken toe te laten, óók in jouw eigen verhaal.

Vrijmoedig spreken
In de filosofie is er ook geschreven over de moed om tegen te spreken. De Franse filosoof Michel Foucault schreef over het Griekse begrip parrhesia: vrijmoedig spreken. Voor Foucault betekende dit het hardop durven bevragen van de bestaande normen en waarden in een samenleving, in een organisatie, in een familie.

Parrhesia betekent alles zeggen, de waarheid in al zijn naaktheid en (soms lelijkheid) durven zeggen: zonder opsmuk, onomfloerst.

Zelfreflectie
Foucault gaf expliciet aan dat vrijmoedig durven spreken niet alleen opgaat voor de buitenwereld. Voor hem stond parrhesia juist ook nauw in verband met je binnenwereld: met zelfreflectie. Het vrijmoedig bevragen van je eigen moraliteit, je geweten. Het was onderdeel van het zorgen voor jezelf en daarmee het zorgen voor je ziel. Foucault ziet dit als het leren kennen van je ziel en het coherent maken van je eigen ethisch handelen. Het schrijven van een dagboek, bidden of door een biecht zijn voorbeelden hoe je dit zelfonderzoek volgens Foucault zou kunnen vormgeven. Samenspraak hebben met iemand ánders is misschien zelfs nog wel belangrijker.

Zelfzorg en de ander
Volgens Foucault is de ander ontzettend belangrijk voor het waarheidspreken over jezelf; om voor zelfreflectie te kunnen bouwen op iemand anders. Iemand die je onomwonden de waarheid vertelt, met wie je kunt sparren, die eerlijk tegen je is. Waarbij het de ander niet gaat om het spreken, om de discussie, maar om de waarheid te vertellen; zonder te verdoezelen, zonder te maskeren. Iemand die volledig achter zijn woorden staat en je eerlijk zegt waar het op staat.  Om samen te onderzoeken of je trouw bent en blijft aan jezelf.

Tegenmoedig persoon
Heb jij zo’n tegenmoedig persoon in jouw omgeving? Iemand die je de waarheid durft te zeggen? Die je durft aan te spreken, die het risico neemt om jou te kwetsen, je te raken, iets te zeggen wat niet fijn is om te horen? En heb jij de tegenmoed om zo iemand tegen je te laten spreken? Jou echt de waarheid te laten vertellen, ook al is het niet leuk of laat hij iets van jou zien wat je eigenlijk liever niet ziet?

Hoe vaak durven wij het vraagteken écht toe te laten in ons levensverhaal?

In het volgende stuk ga ik in op de betekenis van ‘tegenmoed’ in organisatieverband.

———————————————————————————————————————————————————————————————–

Brongebruik 

Michel Foucault (1995). ‘Zelftechnieken’. In: N. Helsloot & A. Halsem (Red), Breekbare Vrijheid. Amsterdam: Krisis/Parresia.

Michel Foucault (2011) De moed tot waarheid. (Boom uitgeverij Amsterdam)

gemaakt om te maken
0 comments

We zijn gemaakt om te maken

Hoe wonderlijk is het als er een nieuw mensje op de wereld komt. In het afgelopen jaar hebben mijn man en ik zelf een zoon gekregen. Er is niets geweest wat mij meer verwondert dan de geboorte (en ontwikkeling) van een nieuw mens. Ontroering, kwetsbaarheid, maar zeker ook kracht…En juist over deze kracht heeft de filosofe Hannah Arendt prachtig geschreven.

De groeikracht van de mens
Net zoals onze zoon geboren is, is ieder mens geboren: zo lijkt er niet iets meer menselijks en wereldlijks te bestaan dan het geboren worden, het letterlijk in de wereld komen. En juist het feit dat wij geboren zijn geeft ons, aldus Arendt, de mogelijkheid om ons te ontwikkelen. Omdat we allemaal uit niets iets zijn geworden, kunnen we nog een keer van niets naar iets komen, en nog keer… en nog een keer. Juist omdat we allemaal geboren zijn, hebben wij allemaal de mogelijkheid om opníeuw geboren te worden. Uiteraard niet in de letterlijke zin, maar onze nataliteit geeft de mens – in wat voor omstandigheden dan ook – de mogelijkheid om opnieuw te beginnen. We zijn eens begonnen, begonnen met leven en juist dat gegeven geeft ons de mogelijkheid om ook later in ons leven opnieuw te beginnen. Arendt kijkt hiermee heel bewust niet weg van onze narigheden, van onze fouten. Juist omdat ze ziet dat wij als mensen fouten maken, laat ze zien dat we altijd weer opnieuw kunnen beginnen, opnieuw kunnen beginnen met iets moois. Of in haar eigen woorden:

‘Het feit dat de mens in staat is tot handelen, betekent dat het onverwachte van hem kan worden verwacht, dat hij kan waarmaken wat in de hoogste mate onwaarschijnlijk is. En dit weer is slechts mogelijk omdat ieder mens uniek is, zodat er met iedere geboorte iets in de wereld komt dat op unieke wijze nieuw is’. (Arendt)

Het tij ten goede keren
Arendt laat zien dat de mens geen passief wezen is, maar juist actief en scheppend de wereld kan veranderen. Elke nieuwe mens heeft de mogelijkheid de geschiedenis ten goede te keren en in alle puinhopen opnieuw te beginnen. Dus je hebt het in je om een andere koers te gaan varen, om het in je organisatie anders aan te pakken, je op andere dingen te richten, een nieuw bedrijf te starten, te stoppen met je bedrijf, van baan te veranderen…

Elke mens brengt hoop met zich mee. Dat is mogelijk vanuit de overtuiging dat wij mensen ons hele leven lang beginnende wezens zijn. Nataliteit brengt geloof en hoop in de wereld met zich mee. De mens is op de wereld gekomen om iets nieuws te beginnen; dat zelfs als je grote fouten hebt gemaakt er ruimte blijft voor hoop.

We zijn gemaakt om te maken. En dat.. dat vind ik een prachtig, progressief, toekomstgericht, inspirerend en hoopgevend idee.

———————————————————————————————————————————————————————————————–

Brongebruik 
Het citaat van Arendt is afkomstig uit:

Hannah Arendt. Vita activa: de mens: bestaan en bestemming. (1994) Uitgeverij Boom Amsterdam

Meer lezen?

Hage, M (2009) Hannah Arendt over Augustinus en beginnen, liefde en nataliteit. In: Riessen van, R (red) (2009) ‘Augustinus modern en postmodern gelezen’ Budel: Uitgeverij Damon

 

Schermafdruk 2018-09-04 14.45.232
0 comments

Ben jij reiziger of toerist? Over onze zoektocht naar authenticiteit.

Je kent het vast wel: of het nu in Toscane is, de Algarve of IJsland, eenmaal aangekomen op je vakantiebestemming ga je vast en zeker op zoek naar de mooie, echte plekjes in de buurt. De plekjes waar de locals komen. Die plekjes die anderen nog niet ‘ontdekt’ hebben of die plekken die zó mooi en authentiek zijn dat je er wel geweest moet zijn eer je huiswaarts keert.

Foto boven de bank
In de documentaire Fraiming the other wordt deze zoektocht naar authenticiteit ontzettend goed weergegeven. We volgen Nell die een bezoek brengt aan de Mursi stam in Ethiopië. De Mursi stam staat bekend om de vrouwen die in hun lip een grote plaat dragen. Hun lip is zover uitgetrokken dat er een grote plaat in past. En dit, dit is nu juist iets wat Nell graag op de foto zet voor thuis. Waar de plaat eerst alleen werd gebruikt voor speciale gelegenheden en alleen werd gedragen tijdens het opdienen van het eten, doen vrouwen de plaat – die nu voor de gelegenheid ook gedecoreerd is – ook in wanneer toeristen als Nell komen. En er moet per foto worden betaald. Rituelen zijn verworden tot waar, authenticiteit is verworden tot waar. En Nell? Die heeft haar foto voor boven de bank.

Zijn wij wat kwijt?
Waarom zijn we dan toch zo op zoek naar het ‘ware, pure, echte leven’? En waarom lijkt zich dit ‘echte’ leven zich overal te bevinden behalve thuis? Waarom zijn we zo op zoek naar echtheid elders? MacCannell schrijft hier over dat juist  dit soort échte ervaringen elders ons weer het kinderlijke gevoel geven van iets ‘nieuws ontdekken’, alsof je met je neus strak tegen het spreekwoordelijke glas een nieuwe wereld ontdekt. Het houdt je levend, het zorgt voor de sprankeling. Een nieuwe wereld voor iemand, die ontdekt wat door duizend andere mensen al ontdekt is. Én wat iemand graag wilde zien, ómdat zoveel anderen het al ontdekt hebben.

Of zou het zijn dat wij als moderne mens iets zijn verloren en ernaar op zoek gaan in de vrije tijd? Dat we alles wat authentiek of daar naar riekt opsnuiven, in tegenstelling tot ons eigen dagelijkse leven dat we als niet voldoende, als niet authentiek, als niet echt wordt beschouwd? Geeft het reizen, de ervaringen die we opdoen ons niet een bepaalde status. Ons een bepaalde authenticiteit die we als we thuis zouden blijven niet zouden hebben?

“Kijk eens waar ik ben geweest!”
“Kijk eens hoe ik mij onttrek aan de wegen die ‘normale’ toeristen afleggen en mijn eigen weg ga naar juist die plekjes waar niemand komt.”? Iemand voor toerist uitmaken zou dan haast beledigend zijn voor de real traveler. Het reizen geeft ons een mogelijkheid om het ergens over te hebben, geeft ons een mogelijkheid om een eigen identiteit te ontwikkelen. Geeft de mogelijkheid om te kunnen laten zien waarin jij je nu specifiek onderscheid van de massa, van wat anderen doen.

De zoektocht naar authenticiteit elders is als je het zo bekijkt niet een zoektocht naar de authenticiteit van anderen, maar eerder naar die van onszelf.

Waar reizen we vandaan?
Ruud Welten vraagt zich in de Groene Amsterdammer dan ook af of de vraag waar de reiziger zich van ontvlucht niet een veel interessantere vraag is dan de vraag wat het reizen ons heeft gebracht, waar we nog graag naar toe zouden gaan. Als je het hebt over authenticiteit zegt wellicht de reden van vertrek meer over iemand dan de bestemming of de ervaringen aldaar.

Wat is het, dat maakt dat we onszelf moeten ontvluchten tot in de kleinste uithoeken van de wereld?”(Ruud Welten)

Wat niet reizen ons brengt
Wat komen we onder ogen als we thuis zouden blijven? Wat zou níet op reis gaan ons brengen?  Wellicht kunnen we, terug thuis na een goede vakantie, onszelf in de komende weken eens thuis terugtrekken: niet elders, niet daar waar het echte leven zich zou bevinden, maar thuis aan de keukentafel of op zolder. Om onszelf de vraag stellen wat maakt dat we zo graag op reis gaan. Wat we zoeken op reis én wat we ontvluchten, hier thuis.

———————————————————————————————————————————————————————————————–

Brongebruik 
Voor dit stuk heb ik gebruik gemaakt van de volgende bronnen. Tevens super interessant om te lezen, als je meer over dit onderwerp wilt weten.

-MacCannell, D (1973) ‘Staged Authenticity: Arrangements of social space in Tourist Settings’ In. American Journal of Sociology, 79 (3)
-Welten, R (2012) Het ware leven is elders: toerisme In: Klerx, H & Hinten-Nooijen,A (red) (2012) ‘Lust & Het Goede Leven: filosofische verkenningen. Valkhof Pers
-Welten, R (2018) Wat ontvlucht u deze zomer? In: De Groene Amsterdammer nr. 28 (2018)

De documentaire ‘Framing the other’ is in 2011 gemaakt door Ilja Kok en Willen Timmers (I Camera YOU Productions). De foto is een still uit de documentaire.

2 comments

Een nieuw leven

In deze blog nieuws van persoonlijke aard: in november verwachten mijn man en ik een kindje. Wij genieten nu al ontzettend van de zwangerschap en óók straks willen wij blijven kunnen genieten van deze intense periode. Dit vraagt echter om het maken van keuzes.

Een nieuw leven
Ons persoonlijke leven gaat er helemaal anders uit zien en ook mijn werkend leven zal niet meer hetzelfde zijn. Ik merk dat ik de vrijheid wil om zélf het moment te bepalen wanneer ik straks weer aan de slag ga. De norm van 16 weken zwangerschapsverlof die in Nederland geldt, past lang niet altijd bij de behoefte van de vrouw of de behoefte van het kindje. Lichamelijk of geestelijk. En hoe vaak hoor je niet dat er druk wordt ervaren van collega’s of van de werkgever dat je als werknemer eigenlijk niet te missen bent of dat het toch wel lastig is dat je ‘zo lang’ met verlof gaat. Hoe lastig is het om juist dán te luisteren naar je lijf of om in alle rust te wennen aan de situatie? Als zelfstandig professional heb ik de vrijheid om mijn tijd zelf in te delen en wij zitten in de ontzettend luxe positie om voor deze ruimte te kúnnen kiezen. En dat is dus wat ik ga doen.

Kiezen
Toch is er een tijd overheen gegaan voordat ik hier écht voor kon kiezen: kon kiezen voor datgene wat voor mij belangrijk was. Te kiezen voor de ruimte voor mijzelf en de ruimte voor ons kindje. Het vergde tijd om er achter te komen dat dat voor mij écht was wat ik het liefste wilde en tijd om daar ook écht voor te gaan staan. Vragen als ‘mag ik mijn ambities in mijn werk voor onbepaalde tijd op zij zetten?’ ‘Mag ik nú al met verlof?’ ‘Hoe moet het dan met mijn klanten, netwerk en de fijne samenwerkingen die ik heb?’ ‘Durf ik er op te vertrouwen dat ik ook als ik weer aan de slag ga van waarde kan zijn voor mensen en onze maatschappij?’

Ik geloof dat keuzes maken ontzettend belangrijk is. Juist als je weet wat voor jou écht belangrijk is, waar jij voor gaat, ongeacht oordelen van anderen én ongeacht je eigen oordelen kun je optimaal van waarde zijn voor de wereld. En weten waar je voor staat begint voor mij met goed zorgen voor jezelf, alleen vanuit daar kun je goed zorgen voor anderen en de wereld.

Wanneer heb jij voor het laatst nagedacht over hetgeen jij echt belangrijk vindt? En heb je de moed om daar naar te handelen? Neem jij de tijd en de ruimte om te reflecteren, goed te zorgen voor jezelf?

Per 1 oktober ga ik voor onbepaalde tijd met verlof, ik hoop je op een ander moment weer te ontmoeten!

Elisa

Deze blog is (in iets andere vorm) ook gepubliceerd op de website van de Impactfabriek.

0 comments

Filosofische gespreksavond

In februari 2017 start ik met een filosofische gespreksavond in Horst.

Waarom?
De avonden zijn er op gericht om meer inzicht te krijgen in belangrijke levensthema’s en hoe deelnemers zich verhouden tot deze thema’s, zowel in leven als in werk.

circles

Wat?
1 keer per twee maanden organiseer ik een filosofische gespreksavond rondom 1 thema. Omdat we in gezamenlijkheid willen kijken of de vorm, de inhoud aansluit bij een ieder, hebben wen een opstartfase van 3 maanden (3 avonden). Na deze 3 avonden evalueren we en kijken we of en zo ja, hoe we verder gaan.

Hoe?
De insteek van de avonden zal filosofisch van aard zijn. Dat wil zeggen dat we de filosofie of filosofische werkvormen gebruiken om bepaalde thema’s uit te diepen. Ik, als gespreksleider zal zorgen voor passende (filosofische) teksten. Het is uitdrukkelijk geen collegereeks en de avonden zijn ingestoken op het aangaan van een gezamenlijke verkenning van thema’s. Waar kan, sluiten we aan bij situaties die voorkomen in de dagelijkse praktijk van de deelnemers.

De eerste 3 thema’s zullen zijn:
Wat is een goed gesprek? – 6 februari
Wat is vrijheid? – 3 april
Wat is Moed? – 12 juni

Voor wie?
De avonden zijn bedoeld voor mensen die zich vanuit de filosofie willen verdiepen in een aantal levensthema’s. De avonden zijn gericht op mensen met HBO-denkniveau en vooral voor mensen die enthousiast zijn en open staan voor andere perspectieven en denkwijzen. De minimale groepsgrootte is 5 mensen. De maximale groepsgrootte is 10 mensen.

Wanneer?
De avonden vinden plaats op de maandagavond.

Waar?
De locatie wordt in overleg gekozen. Altijd omgeving Horst, Noord-Limburg.

Hoeveel?
De investering voor deze opstartfase per deelnemer per avond zal zijn: €15,00. Dit is inclusief deelname, teksten, benodigde materialen en btw. Mochten er nog kosten gemaakt moeten worden voor de locatie dan worden deze nog verrekend. Dit zal gaan in overleg met de deelnemers.

Mocht je het leuk vinden, dan kun je nog aansluiten. Neem dan even contact met mij op.

0 comments

Wie durft te verdwalen…

Wie durft te verdwalen, vindt nieuwe wegen

Nieuwjaarswens

Voor in het nieuw jaar wens ik jullie mooie paden en moedige stappen.

Ik ben benieuwd wat 2016 ons zal brengen: ik kijk er naar uit! Na een heerlijke vakantie beginnen nieuwe ideeën te op te borrelen, klaar om uitgewerkt en uitgeprobeerd te worden.

Laten we niet alleen hopen op een wat liefdevoller 2016, maar er samen wat aan doen.

0 comments

Ik moed

Jawel…. daar is ie dan! Mijn filmdebuut! Over moed gesproken…. Voor de Ladiestable aan de Maas waar ik op 4 november gastspreker ben, heb ik samen met Monique Linders een filmpje opgenomen. Tijdens de tweede LadiesTable aan de Maas op 4 november gaan we samen aan de slag met het thema “Ik moed”. Hoe en wanneer blijf jij rechtop staan? We staan we stil bij de vraag: Heb jij de moed om te gaan staan voor de dingen die jij belangrijk vindt? Waar leg jij je grens; waar sta je voor op en waarvoor niet? We verkennen samen het begrip ‘moed’. Wat is het? Wanneer ben je moedig? Wat betekent moed voor jou in jouw werk? We onderzoeken, delen en doen! Meer info over en aanmelden voor de bijeenkomst in Boxmeer? Kijk dan op de website van de Ladiestable aan de Maas

 

0 comments

De Moedige Mens

In het najaar van 2014 vond de première van de Dag van de Morele Moed plaats. Wat was het een mooie dag. We hebben onderzocht, elkaar mooie woorden meegegeven, gespeeld én moed gezaaid. Ontzettend bijzonder om te zien dat mensen echt anders weggingen dan dat ze kwamen en bijzonder om te zien wat mensen elkaar kunnen én willen geven.

Maar wat betekent ‘moedig zijn’? Wat houdt ‘moed’ nu eigenlijk precies in?

Morele Moed

Een moedig persoon is iemand die gaat staan voor zijn eigen waarden, gaat staan voor hetgeen hij/zij belangrijk vindt én die daarvoor een bepaalde weerstand moet overwinnen (in zichzelf of in de omgeving). Moed  is voor mij de stap van weten naar daadwerkelijk doen en draagt daarom altijd een bepaalde actie in zich.

Maar juist omdat moed dus zo verbonden is met ‘ergens voor gaan staan’ is het ook vastgeklonken aan waarden: het morele kompas dat richting geeft en de basis is waaruit iemand leeft. Wat als moedig wordt bestempeld is afhankelijk van de waarden die iemand heeft en is contextgevoelig. Aristoteles zei al dat moed het midden is tussen roekeloosheid en lafheid en dat je dit midden telkens per situatie opnieuw  invulling moet geven. Moed is de startknop om je eigen waarden te gaan doorleven.

playknop EK

 

Heb jij jouw startknop al gevonden? 


Echt moedig zijn is moeilijk en lukt niet altijd

Het is niet zo gemakkelijk om altijd te leven zoals je vanuit je kern wilt leven, zeker in zo’n complexe wereld als waarin wij leven. Dat lukt de ene keer beter dan een andere keer. ‘Vandaag ben ik moe, na een lange dag werken en een ziek kind thuis, vandaag laat ik het even.’ En echt moedig zijn is nog lastiger wanneer er meer op het spel staat: een lastig telefoongesprek, die ene promotie, je baan, of zelfs je leven. Bovendien: wanneer leef je naar je waarden? Wat betekenen waarden eigenlijk in de praktijk? Met andere woorden: hoe vertaal je je waarden naar de praktijk? Wat doe je als twee belangrijke waarden met elkaar botsen?

hart EK
Wanneer heb jij voor het laatst nagedacht over de dingen die jij wezenlijk vindt?
Waar je je bed voor  uitkomt? Het wordt eenvoudiger (niet gemakkelijker…) als je weet wat je belangrijk vindt. Als je weet wat je  belangrijk vindt, sta je sterker en vind je eenvoudiger de moed om ‘nee’ te kunnen zeggen. Maar gemakkelijk? Nee!  

Moed in organisaties
Moed is kritisch durven zijn op denkwijzen, handelingen of een organisatiecultuur die in strijd voelen met belangrijke persoonlijke waarden of organisatiewaarden. Toch waarderen of accepteren organisaties vaak geen ‘nee’ of een grens. Moed wordt eerder afgestraft dan dat het ruimte krijgt. Juist omdat morele moed zo verbonden is met de dingen waar het om draait, aan wezenlijke waarden, moet er een cultuur gecreëerd worden waar moed kan gedijen. Een organisatie moet een plek zijn waar kwetsbaarheid een plek kan hebben, waar twijfel kan worden gedeeld en waar grenzen worden gerespecteerd.

Geeft jouw organisatie ruimte aan moedige mensen?


Met Rien Schalkwijk werk ik aan een platform om Morele Moed op de kaart te zetten. Morele Moed is een nieuw initiatief. De komende maanden zullen ideeën en plannen worden uitgewerkt en een plaats krijgen op de website van Morele Moed
Neem gerust een kijkje op de website en denk en doe mee!

Morele moed maakt het verschil: het maakt onze wereld mooier. 

0 comments

Een nieuw jaar

Ik heb alleen de woorden waar ik uit besta. Het zijn: houd moed, heb lief, wees eerlijk, geef nooit op – Ingmar Heytze

Ik wens u een jaar vol moed, geluk en wijsheid: een jaar waarin we durven te gaan staan voor de dingen die we belangrijk vinden.

 

houdmoed

1 comments

31 oktober: Dag van de Morele Moed

DE DAG VAN DE MORELE MOED
Heb jij de morele moed om te gaan staan voor hetgeen jij belangrijk vindt?

31 oktober 2014 van 10:30 uur tot uiterlijk 20:00 uur
(incl. koffie, thee, lunch en een avondmaaltijd)
Meerlo, Kortenbos 7, Noord-Limburg

Een dag om stil te staan bij de kern van je persoonlijke en professionele drijfveren én daar (nog meer) naar te gaan leven. Je leven wordt eenvoudiger (niet te verwarren met gemakkelijker) en prettiger als je helder voor ogen hebt wat je van belang vindt. Morele moed vormt de stap van weten naar doen.

DE DAG VAN DE MORELE MOED wordt vormgegeven door politicologe en filosofe Elisa Kruiper // Blik op ethiek. Zij helpt organisaties met de vraag: hoe ga je goed met elkaar om? Dit begint met het weten waar je voor staat. Morele moed vormt de basis om jouw kernwaarden te doorleven.

Wil jij ook moed zaaien?  
Kom dan ook: raak zelf geïnspireerd om (nog meer) in lijn met jouw waarden te leven en help mij door mij van zuivere feedback te voorzien. De dag van de moed is ingestoken op minimaal HBO-niveau, maar belangrijker nog op een open blik van deelnemers voor het gebruik van experimentele werkvormen. Minimaal 10, maximaal 14 deelnemers, de (on)kosten voor deze dag zijn €44 per deelnemer.


Inschrijven
Voor 24 oktober 2014: Elisa@blikethiek.nl
Wil je meer weten: www.blikethiek.nl of bel Elisa: 06 44 27 21 06

in samenwerking met : gatorworks

0 comments

‘Iemand stelt een vraag’ in HR tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling

Iemand

In het juni nummer van het HR tijdschrift Opleiding & Ontwikkeling is mijn artikel ‘Iemand stelt een vraag: een voorbeeld stellen en zijn’ gepubliceerd.

In het artikel geef ik aan dat het stellen van een voorbeeld ontzettend belangrijk is bij het vertalen van kernwaarden op papier naar de dagelijkse praktijk van medewerkers in organisaties.

Dit laat ik zien aan de hand van schoonmaakbedrijf Hago Next, die de verantwoordelijkheid voor het schoonmaken weer echt teruglegt daar waar die hoort en past, namelijk bij de schoonmakers zelf.

Het gedicht ‘Iemand stelt een vraag’ geschreven door Remco Campert is voor mij een belangrijke inspiratie om de moed te hebben om ook zelf het voorbeeld te durven zijn. Soms lukt dit, soms niet en dit is niet erg. Maar uiteindelijk zijn wij het zelf die aan de basis staan van integer handelen.

Ter inspiratie deel ik het graag met je. Lees hier het artikel ‘Iemand stelt een vraag’

0 comments

Netflix en moed

Vandaag las ik iets bijzonders. Er verscheen een bedrijfsprofiel van Netflix op de website van NRC Handelsblad en het trok mijn aandacht. Waar het artikel vooral de nadruk legde op de vrijheid die medewerkers hebben om hun vakantiedagen te bepalen, vond ik het iets anders opmerkelijk. In een 126 pagina’s tellende powerpoint gaat Netflix in op de belangrijkste waarden van het bedrijf. Zo zoeken ze naar excellentie en is samenwerken erg belangrijk. (‘Brilliant jerks. Some companies tolerate them. For us the cost to effective teamwork is too high’). Maar als zesde van de negen belangrijkste waarden vindt Netflix moed of dapperheid belangrijk. Netflix

Netflix wil mensen in dienst die durven te zeggen wat ze vinden – ook al is het controversieel; en die anderen (en zichzelf) durven aanspreken wanneer acties niet stroken met de negen waarden van Netflix. Ik vind het mooi dat Netflix juist deze mensen zoekt en kwetsbaarheid en feedback ruimte geeft in het bedrijf. Ik denk dat veel organisaties hier een voorbeeld aan kunnen nemen. Het bedrijf geeft aan dat medewerkers de waarden moeten doorleven, zodat ze meer worden dan klinkende teksten op mooi glanzend papier.

Many companies have nice sounding value statements displayed in the lobby. The actual company values, as opposed to the nice-sounding values, are shown by who gets rewarded, promoted, or let go. Actual company values are the behaviors and skills that are valued in fellow employees.

Leef jij volgens jouw belangrijkste waarden? Zijn de kernwaarden van de organisatie meer dan woorden in de lobby? Sta je stil bij de vertaalslag van papier naar praktijk?

Bent u zoekend naar een manier om het verhaal van de organisatie meer te laten leven en wilt u stilstaan bij de vraag wat de kernwaarden betekenen in uw dagelijkse werk? Het project Kernwaarden in beeld is het startpunt om kernwaarden ‘zichtbaar te maken’ Het project zorgt voor een verdiepingsslag in het bewustzijn rondom de kernwaarden, het verhaal van de organisatie.

0 comments

De snuffelambtenaar

Onlangs las ik dit bericht in de spits: “Snuffelambtenaar aangepakt”. Het stukje vertelt dat ambtenaren die toegang hebben tot Suwinet zich zouden vergapen aan de alimentatiegelden die moeten worden betaald door bekende Nederlanders. In mijn Ethiekette bordspel gebruik ik een soort gelijke situatie.

Stel je hebt als ambtenaar toegang tot de Basisregistratie Personen. Check jij de gegevens van een bekende Nederlander? Verandert de zaak als je voor een schoolreünie gegevens nodig hebt van oud klasgenoten? En verandert jouw mening als het gaat om je eigen familie? Bijvoorbeeld als jouw tante al geruime tijd geen contact meer heeft met haar zoon – jouw neef – en ze hem graag opnieuw wil ontmoeten. Ze vraagt je om te checken of jouw neef nog in de gemeente woont?

Integer handelen is niet altijd gemakkelijk en komt vaak erg dichtbij. Zeker als naasten erbij betrokken zijn. Bij een ethisch dilemma zijn er altijd meerdere waarden in het spel, die botsen met elkaar: je vindt je familie erg belangrijk en wil graag behulpzaam zijn, maar tegelijkertijd vind je het ontzettend belangrijk dat burgers erop moeten kunnen vertrouwen dat het systeem niet voor dingen wordt gebruikt waarvoor zij niet bedoeld is.

Stel jij jezelf de vraag welke waarden je het belangrijkst vindt?

snuffelambtenaar

 

0 comments

Zijn journalisten integer? Symposium Integriteit & Media

Namens het Netwerk Bedrijfsethiek Nederland (NBN) organiseer ik samen met de Universiteit voor Humanistiek op 14 mei het symposium Integriteit & Media. Tijdens dit symposium zullen we ook de NBN-Rabobank Scriptieprijs uitgereikt aan de beste bachelor- en masterscriptie op het gebied van bedrijfsethiek, integriteit en/of maatschappelijke verantwoordelijkheid.

De media bepalen voor een (groot) gedeelte het onderwerp van het publieke en politieke debat. Waarover wordt gesproken en waarover niet? Welke onderwerpen worden uitgediept en welke niet? Deze afwegingen die de media maken, geven hen behalve een agenderend karakter en macht ook een belangrijke morele verantwoordelijkheid. Hierover gaat het symposium Integriteit & Media dat op 14 mei plaatsvindt op de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht.

Morele verantwoordelijkheid van de media

Sprekers van de dag zijn Karin Ingelse en Marc Josten. Ingelse werkte jarenlang als anchor voor RTV Rijnmond. Nu verzorgt zij integriteitstrainingen, met name in de overheidssector. Josten is hoofdredacteur van omroep HUMAN. Hij werkt daarnaast als eindredacteur voor het televisieprogramma Argos, de onderzoeksjournalistieke rubriek van de omroepen HUMAN en VPRO die onder andere de serie ‘Medialogica’ produceert. Josten zal dan ook spreken over medialogica: waarom volgens hem niemand integer is in het proces van de publieke opinievorming. Ingelse gaat verder in op de slag tussen traditionele en sociale media die journalisten volgens haar klem zet.

Paneldiscussie

De sprekers hebben ieder twintig minuten de tijd om hun verhaal te vertellen. Vervolgens is er een paneldiscussie en een gesprek met de zaal. In het panel zal onder andere Job de Haan plaatsnemen, trainer Media en Communicatie en oud hoofdredacteur bij IKON radio. Tijdens de paneldiscussie is er aandacht voor hoe journalisten (onderling) omgaan met hun morele verantwoordelijk. En over hoe zij met hun berichtgeving schade kunnen toebrengen aan bedrijven en organisaties.

NBN-Rabobank Scriptieprijs 2014

Het laatste deel van het symposium staat volledig in het teken van de jaarlijks terugkerende NBN-Rabobank Scriptieprijs. Het NBN en de Rabobank loven € 1.500,- uit aan de schrijver en/of schrijfster van de beste bachelor- en masterscriptie op het gebied van bedrijfsethiek, integriteit en/of maatschappelijke verantwoordelijkheid. Met de prijs willen het NBN en de Rabobank de studie naar en de implementatie van bedrijfsethiek en maatschappelijk verantwoord ondernemen stimuleren.

Vakkundige jury

Een vakkundige jury, bestaande uit docenten, adviseurs en ondernemers op het gebied van bedrijfsethiek en integriteit, heeft de inzendingen zorgvuldig onder de loep genomen. De winnende scripties voldoen aan een aantal eisen, zoals grondigheid van onderzoek, oorspronkelijkheid en innovatief karakter. Vorig jaar werd de prijs gewonnen door Iris Hartog.

Symposium bijwonen?

Wilt u het symposium bijwonen? Meld u dan nu aan! Dit kan bij bij mij via elisa@blikethiek.nl. Het bijwonen van het symposium is gratis.

Het symposium en de uitreiking van de NBN-Rabobank Scriptieprijs vindt plaats op woensdag 14 mei van 15.00 tot 17.30 uur, inloop vanaf 14.30 uur. Na het formele gedeelte is er aan aansluitende borrel. Locatie: Universiteit voor Humanistiek, Kromme Nieuwegracht 29, Utrecht.

0 comments

Hogeschool voor Toegepaste Filosofie

HTF

De Hogeschool voor Toegepaste Filosofie (HTF) is de eerste hbo-opleiding Filosofie in Nederland en gaat in september van start. De HTF verzorgt hoogwaardig beroepsonderwijs in de filosofie en bereidt studenten voor op een beroep in de journalistiek, het onderwijs of op het gebied van beleid en bestuur. Daarmee wil de HTF een brug slaan tussen de reflectie die de filosofie biedt en de eisen die het maatschappelijke leven stelt.

Ik ben als docent aangetrokken om vanaf september les te gaan geven. Vanwege mijn achtergrond in de politicologie en filosofie zal ik politieke/sociale filosofie gaan geven. Ook mijn ervaringen als zelfstandig professional zal ik delen op de HTF.

Op 12 april aanstaande vanaf 10:00 in Utrecht is er een open dag waarop u meer informatie krijgt over de opleiding en kunt u kennis maken met de docenten. Op 14 juni is er nog een open dag. Van Harte Welkom!

Voor meer informatie: http://www.hogeschoolvoortoegepastefilosofie.nl/

0 comments

Blik op ethiek in de krant

Op donderdag 20 maart stond Blik op ethiek in de ‘Hallo’: de krant van Horst aan de Maas. U kunt het bericht hier lezen.

Blik op ethiek - krantenartikel

0 comments

Het belang van vertrouwen

Op het moment dat er een misstand aan de orde komt, dat ergens iets misgegaan is, zijn wij, Nederlanders, geneigd om onze toevlucht te zoeken in meer regels, meer toezicht, meer keurmerken en extra controles.  Dit zag je onlangs nog toen er misstanden in een TBS-kliniek in Venray aan het licht kwamen. 

De Rooyse Wissel heeft aan het tijdschrift laten weten dat er inmiddels een suïcidepreventieprotocol is ingevoerd. Ook zou de procedure voor het controleren van kamers, waarbij onder meer naar scherpe voorwerpen wordt gezocht, zijn herzien.” (http://www.nrc.nl/nieuws/2014/02/19/ernstige-misstanden-bij-tbs-kliniek-venray/)

De misstand mag niet nog een keer voorkomen en onze eerste reactie is om meer controlemechanismen in te bouwen om op tijd te signaleren wanneer er iets niet goed gaat. Het tegenovergestelde, het loslaten van regels, het sturen op eigen verantwoordelijkheid en het eigen oordeelsvermogen, blijft in de discussie vaak onderbelicht. In dit stuk wil ik graag deze kijk voor het voetlicht brengen en het belang van vertrouwen benadrukken.

Als medewerker moet ik voldoen aan vele regels en ik moet mijn werk moet vaak ter controle overhandigen. Mijn leidinggevende geeft hiermee het signaal af dat ik geen fouten mag maken, dat z/hij mij niet vertrouwt.

RegelsOp deze manier zou ik niet snel de verantwoordelijkheid durven te nemen buiten de regels om te handelen, wanneer ik denk dat dit mijn werk ten goede komt. Reflecteren op mijn werk doe ik al helemaal niet. Ik pas wel op: ik doe mijn best om mij aan de regels te houden en ga er vanuit, juist omdat alles is vastgelegd in regels, dat alles wat niet is vastgelegd toegestaan is – anders zou er immers wel een regel voor zijn. Maar, zoals we allemaal zullen beamen, niet alles valt te vatten in regels en iets dat niet vastligt in een regel betekent niet per definitie dat iets toegestaan is.

Wat hebben we dan wel nodig? Vertrouwen! Op het moment dat er – weliswaar binnen een kader van regels – veel ruimte gelaten wordt om zelf beslissingen te nemen en zelf te oordelen over een situatie, worden mensen gedwongen dat ook echt te doen. Wanneer mensen worden aangemoedigd mee te denken over hun eigen werkproces, en de verantwoordelijkheid krijgen over hun eigen werkproces, worden creativiteit en innovatie gestimuleerd. Men voelt zich echt verantwoordelijk voor het eigen proces, men is trots en tevreden als iets goed loopt en er wordt voor ontwikkeling gezorgd: zowel van de medewerker als van de organisatie.

Dit vraagt wel een ander soort houding van de leidinggevende: een leidinggevende moet zichzelf niet zien als een controller of als iemand die in de gaten moet houden hoe het allemaal loopt. Nee, het moet iemand zijn die vertrouwen geeft aan medewerkers: ik heb vertrouwen in jullie kunnen,  creativiteit en verantwoordelijkheid met betrekking tot je eigen werkproces. Als er iets misgaat is dit niet erg, fouten maken mag en ik sta achter ja (of voor je, als de situatie daar om vraagt). Deze houding is een houding van loslaten en vraagt moed om je niet vast te klemmen aan nieuwe regels, maar om het onzekere, de kwetsbaarheid, toe te laten in je organisatie, waardoor groei mogelijk is. Geef vertrouwen en krijg daar een verantwoordelijke medewerker voor terug.

Ik pleit niet voor een organisatie zonder regels, niet voor een naïeve houding, maar ik pleit voor een weloverwogen keuze voor vertrouwen en betrokkenheid in plaats van wantrouwen en angst.

Vertrouwen en moed leveren uiteindelijk creativiteit, verantwoordelijkheid en ontwikkeling op.

Pagina's:12»